Margarita Nikolajewa

 
 
 
 
 
Margarita Nikolajeva, jedna z pierwszych miłości Feliksa Dzierżyńskiego po powrocie z zesłania zajęła się pracą wydawniczą. Była autorką monografii Michaiła Lermontowa, pracowała do końca życia jako przewodnik w Piatiagorsku w muzeum „Domek Lermontowa”.
 
W szkatułce przechowywała wszystkie listy od Feliksa, było ich ponad sto. Feliks pisał na początku  codziennie, później rzadziej nie mogąc znieść tego, że ktoś cenzuruje jego myśli przelane na papier. Ostatni list nosi datę z sierpnia 1899 roku. Prawdopodobnie wciąż pisał do niej, gdyż dopiero uciekła z zesłania pod koniec sierpnia, jednak te ostatnie listy nie dotrwały do naszych czasów.
 
Za swojego życia Margarita nigdy nikomu ich nie ujawniła, jakby skrywała je tylko dla siebie. Z pewnością przez wszystkie lata z oddali obserwowała swojego Feliksa, jednak nie był już dla niej dostępny. Zmarła w wieku 84 lat.
 
Margarita Nikołajewna nie pozostawiła po sobie żadnych wspomnień związanych ze znajomością z Feliksem Dzierżyńskim. Listy Feliksa Dzierżyńskiego i zachowane jedynie cztery strony jego pamiętnika zostały przypadkowo odnalezione po jej śmierci w 1957 roku, po czym przepadły w archiwach FSB, ale tylko na 20 lat. Sofia Władysławowna Dzierżyńska, bratanica Feliksa Dzierżyńskiego, wykorzystała obszerne fragmenty zapisków w książce pt. „Bohaterska młodość” wydaną w 1977 roku.
 
Na początku XXI wieku przeniesiono archiwa KGB do Państwowego Archiwum Rosyjskiego. W 2007 roku z okazji zbliżającej się 130 rocznicy urodzin Feliksa Dzierżyńskiego postanowiono wydać jego listy do Margarity Nikołajewnej w niewielkiej książeczce noszącej tytuł „Kocham panią”. Spore partie tekstu znikają w jednej wersji, pojawiają się w drugiej każąc przypuszczać, że oryginały skrywają jeszcze kilka ciekawych informacji.
 
W wersji S.W. Dzierżyńskiej pominięte są wszelkie fragmenty mówiące o uczuciu miłości, zakochania, jakie w każdym z listów przeplata się, a słowa mówiące o związku zamienione są na koleżeństwo. Pominięty jest m.in. fragment dotyczący pijaczka Abraszki, a także spora część komentarzy dotyczących czytanych przez Dzierżyńskiego dzieł Milles’a.
Copyright ©2017 Zoltan Fordos All Rights Reserved.